Μια δημόσια γιορτή στην Αντιόχεια της Πισιδίας γίνεται η αρχή μιας ιστορίας τριών Μαρτύρων. Οι Τρόφιμος και Σαββάτιος αρνούνται να προσφέρουν θυσία στους θεούς και συλλαμβάνονται. Λίγο αργότερα, δίπλα στον φυλακισμένο Τρόφιμο θα βρεθεί ο Δορυμέδων.

Τη μνήμη τους τιμά σήμερα, Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία.

Τρόφιμος και Σαββάτιος

Οι Άγιοι Τρόφιμος και Σαββάτιος έζησαν τον 3ο αιώνα, στα χρόνια του Ρωμαίου αυτοκράτορα Πρόβου.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, βρέθηκαν στην Αντιόχεια της Πισιδίας την ώρα που πραγματοποιούνταν μεγάλη ειδωλολατρική γιορτή. Βλέποντας τις δημόσιες θυσίες, δήλωσαν ανοιχτά ότι ήταν Χριστιανοί και αρνήθηκαν να συμμετάσχουν.

Η στάση τους οδήγησε στη σύλληψή τους. Ο Σαββάτιος υπέστη σκληρά βασανιστήρια και πέθανε από τα τραύματά του. Ο Τρόφιμος, αντιθέτως, παρέμεινε ζωντανός και στάλθηκε στη Συννάδα της Φρυγίας, όπου φυλακίστηκε και υποβλήθηκε σε νέα βασανιστήρια.

Εκεί εμφανίζεται το τρίτο πρόσωπο της ιστορίας.

Δορυμεδών

Ο Δορυμέδων, σύμφωνα με το Συναξάρι, ήταν συγκλητικός και κατείχε υψηλή κοινωνική θέση. Ήταν όμως κρυφά Χριστιανός. Άρχισε να επισκέπτεται τον Τρόφιμο στη φυλακή, να περιποιείται τις πληγές του και να του προσφέρει όση βοήθεια μπορούσε.

Οι επισκέψεις αυτές τελικά τον πρόδωσαν. Όταν κλήθηκε να συμμετάσχει σε ειδωλολατρική γιορτή, ο Δορυμέδων αρνήθηκε και ομολόγησε ανοιχτά την πίστη του. Συνελήφθη και οδηγήθηκε μαζί με τον Τρόφιμο σε βασανιστήρια.

Η συναξαριακή παράδοση αναφέρει ότι οι δύο άνδρες ρίχτηκαν στα θηρία, τα οποία δεν τους επιτέθηκαν. Τελικά αποκεφαλίστηκαν.

Η κοινή μνήμη των τριών Μαρτύρων ενώνει έτσι τρεις διαφορετικές διαδρομές: τον Σαββάτιο, που πεθαίνει κατά τα βασανιστήρια, τον Τρόφιμο, που μεταφέρεται φυλακισμένος από τόπο σε τόπο, και τον Δορυμέδοντα, που εγκαταλείπει την ασφάλεια της θέσης του όταν έρχεται η στιγμή να δηλώσει ανοιχτά αυτό που πιστεύει.

Το Σάββατο μετά την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού

Η 19η Σεπτεμβρίου 2026 είναι και το Σάββατο μετά την Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, τη μεγάλη εορτή της 14ης Σεπτεμβρίου.

Το αποστολικό ανάγνωσμα της ημέρας προέρχεται από την προς Γαλάτας Επιστολή και περιλαμβάνει μία από τις πιο γνωστές φράσεις του Αποστόλου Παύλου:

«Χριστῷ συνεσταύρωμαι· ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός».

Το νόημα του Σταυρού μεταφέρεται έτσι από το ιστορικό γεγονός στην προσωπική ζωή του πιστού: η «συσταύρωση» σημαίνει εγκατάλειψη του παλαιού εαυτού και μια ζωή που επιχειρεί να διαμορφωθεί σύμφωνα με το παράδειγμα του Χριστού.

Το μήνυμα της ημέρας

Από τους τρεις Μάρτυρες, ο Δορυμέδων έχει ίσως την πιο ιδιαίτερη διαδρομή. Δεν βρίσκεται εξαρχής στο εδώλιο. Έχει θέση, κύρος και επομένως πολλά να χάσει. Θα μπορούσε να μείνει μακριά από τη φυλακή και να προστατεύσει τον εαυτό του.

Επιλέγει όμως να επισκέπτεται έναν βασανισμένο κρατούμενο και να τον φροντίζει. Και τελικά αυτή ακριβώς η πράξη αποκαλύπτει όσα προσπαθούσε να κρατήσει κρυφά: ποιος είναι και σε τι πιστεύει.

Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»

Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν το σπάνιο όνομα:

• Σαββάτιος, Σάββατος, Σαββατία, Σαββατίνα